نحوه محاسبه وزن حجمی در حمل هوایی؛ راهنمای کامل فرمول، مثال و نکات مهم

در حمل و نقل هوایی، وزن کالا تنها معیار تعیین هزینه حمل نیست. بسیاری از کالاها با وجود وزن کم، فضای زیادی را در هواپیما اشغال می کنند. به همین دلیل شرکت های هواپیمایی از مفهومی به نام نحوه محاسبه وزن حجمی استفاده می کنند تا هزینه حمل را بر اساس فضای اشغال شده نیز محاسبه کنند.

اگر صادرکننده، واردکننده یا صاحب کسب و کاری هستید که از خدمات حمل هوایی استفاده می کنید، آشنایی با نحوه محاسبه وزن حجمی به شما کمک می کند هزینه های حمل را دقیق تر برآورد کرده و از پرداخت هزینه های غیرمنتظره جلوگیری کنید.

شرکت ایرسا دریا لجستیک با ارائه خدمات تخصصی حمل و نقل بین المللی، محاسبه دقیق وزن حجمی، انتخاب بهترین مسیر حمل و ارائه مشاوره تخصصی، به مشتریان کمک می کند تا کالاهای خود را با مناسب ترین هزینه و در کوتاه ترین زمان به مقصد ارسال کنند.

وزن حجمی چیست؟

قبل از بررسی نحوه محاسبه وزن حجمی بهتر است ابتدا با مفهوم آن آشنا شویم.

وزن حجمی یا Volumetric Weight معیاری است که فضای اشغال شده توسط کالا در هواپیما را به یک وزن فرضی تبدیل می کند. در واقع اگر یک بسته سبک اما بسیار بزرگ باشد، شرکت هواپیمایی نمی تواند تنها بر اساس وزن واقعی آن هزینه دریافت کند، زیرا این کالا فضای زیادی از ظرفیت هواپیما را اشغال کرده است.

به همین دلیل در حمل هوایی همیشه دو عدد محاسبه می شود:

وزن واقعی کالا (Actual Weight)
وزن حجمی کالا (Volumetric Weight)

در نهایت هر کدام بزرگ تر باشد، همان مبنای محاسبه هزینه حمل خواهد بود.

چرا وزن حجمی اهمیت دارد؟

هواپیما علاوه بر محدودیت وزن، محدودیت فضا نیز دارد. فرض کنید دو محموله زیر قرار است حمل شوند:

یک جعبه فلزی با وزن 100 کیلوگرم و حجم کم
یک جعبه یونولیتی با وزن 15 کیلوگرم اما حجم بسیار زیاد

اگر هزینه حمل فقط بر اساس وزن واقعی محاسبه شود، شرکت هواپیمایی برای محموله دوم ضرر خواهد کرد، زیرا این کالا بخش زیادی از فضای بار را اشغال کرده است. به همین دلیل وزن حجمی در صنعت حمل هوایی ایجاد شد.

فرمول نحوه محاسبه وزن حجمی

رایج ترین فرمول نحوه محاسبه وزن حجمی در حمل هوایی به صورت زیر است:

طول × عرض × ارتفاع (سانتی متر) ÷ 6000 = وزن حجمی (کیلوگرم)

در بسیاری از خطوط هوایی، عدد 6000 به عنوان ضریب استاندارد استفاده می شود. البته برخی شرکت های هواپیمایی یا شرکت های اکسپرس ممکن است ضرایب متفاوتی مانند 5000 یا 4000 را به کار ببرند.

مثال اول از محاسبه وزن حجمی

فرض کنید ابعاد یک کارتن به صورت زیر باشد:

طول: 60 سانتی متر
عرض: 40 سانتی متر
ارتفاع: 50 سانتی متر

وزن واقعی کالا نیز 12 کیلوگرم است.

محاسبه:

60 × 40 × 50 = 120000

120000 ÷ 6000 = 20 کیلوگرم

در این مثال وزن واقعی برابر 12 کیلوگرم است اما وزن حجمی 20 کیلوگرم محاسبه می شود.

بنابراین هزینه حمل بر اساس 20 کیلوگرم محاسبه خواهد شد.

مثال دوم از نحوه محاسبه وزن حجمی

فرض کنید ابعاد بسته به صورت زیر باشد:

80 × 60 × 40 سانتی متر

وزن واقعی کالا:

45 کیلوگرم

محاسبه وزن حجمی:

80 × 60 × 40 = 192000

192000 ÷ 6000 = 32 کیلوگرم

در این مثال وزن واقعی 45 کیلوگرم و وزن حجمی 32 کیلوگرم است.

از آنجا که وزن واقعی بیشتر است، هزینه حمل بر اساس 45 کیلوگرم محاسبه می شود.

جدول نمونه محاسبه وزن حجمی

ابعاد (سانتی متر)	وزن واقعی	وزن حجمی	مبنای محاسبه
60×40×50	12 کیلوگرم	20 کیلوگرم	20 کیلوگرم
80×60×40	45 کیلوگرم	32 کیلوگرم	45 کیلوگرم
40×40×40	15 کیلوگرم	10.7 کیلوگرم	15 کیلوگرم
100×80×60	35 کیلوگرم	80 کیلوگرم	80 کیلوگرم

چه کالاهایی معمولا وزن حجمی بالایی دارند؟

برخی کالاها به دلیل حجم زیاد و وزن کم، معمولا دارای وزن حجمی بیشتری نسبت به وزن واقعی هستند. از جمله:

قطعات پلاستیکی
اسباب بازی
پوشاک
محصولات فومی
تشک و بالش
کارتن های بزرگ
لوازم دکوراسیون
گل مصنوعی
محصولات نمایشگاهی

تفاوت وزن واقعی و وزن حجمی

وزن واقعی	وزن حجمی
وزن فیزیکی کالا	وزن محاسبه شده بر اساس حجم
با ترازو اندازه گیری می شود	با فرمول محاسبه می شود
وابسته به جرم کالا	وابسته به ابعاد کالا
برای کالاهای متراکم بیشتر است	برای کالاهای حجیم بیشتر است

آیا همه شرکت های هواپیمایی از عدد 6000 استفاده می کنند؟

خیر. اگرچه عدد 6000 رایج ترین ضریب در صنعت حمل هوایی است، اما برخی شرکت های هواپیمایی، شرکت های حمل سریع و شرکت های لجستیکی ممکن است از ضرایب 5000، 4000 یا سایر استانداردهای داخلی استفاده کنند. به همین دلیل قبل از ارسال بار، بهتر است قوانین شرکت حمل کننده بررسی شود.

همچنین بسیاری از شرکت های هواپیمایی مقررات خود را بر اساس استانداردهای IATA (International Air Transport Association) تنظیم می کنند که مرجع اصلی قوانین حمل و نقل هوایی در جهان محسوب می شود.